Zmiękczacze są urządzeniami hydraulicznymi przeznaczonymi do eliminowania twardości z uzdatnianej wody. Twardość wody to wynikowa zawartości jonów magnezu oraz wapnia. Są one powodem występowania białego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach zlewozmywakowych i sprzęcie AGD. Kamień jest kłopotliwym skutkiem znacznej twardości wody. Przez jonowy charakter twardości zmiękczacze bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony magnezu i wapnia posiadają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to między innymi żywica kationitowa, Crystal Right, Purolite. To silnie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Oprócz pozbywania się twardości z uzdatnianej wody niektóre ze złóż znakomicie radzą sobie też z takimi niepożądanymi środkami jak mangan, żelazo lub amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest dość spora a waha się od 10 do 15 lat. Wówczas niezbędna jest pełna wymiana złoża. Podczas eksploatacji złoże zatraca własności jonowymienne, więc co jakiś czas trzeba prowadzić odnawianie roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest określana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (całkowicie uzależnionej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze cechują duże miary natężenia przepływu, sterowane są całkowicie automatycznie, zaś jakość wody po uzdatnieniu spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.